Taşıt kredisine talep çöktü: Bankalarda hacim %30 daraldı
Sıkı para politikası ve regülasyonlar nedeniyle taşıt kredisi talebi keskin şekilde düştü. Bankacılık sektöründe kredi hacmi gerilerken, tüketici tasarruf finansmanına yöneldi.
Türkiye’de bankacılık sektöründe taşıt kredilerine olan talep, sıkı para politikası ve düzenleyici adımların etkisiyle ciddi şekilde azaldı. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre, taşıt kredisi bakiyesi son bir yılda yüzde 30, son iki yılda ise yüzde 50’nin üzerinde geriledi.
Faiz oranlarındaki yükselişle birlikte kredi tercihleri de değişti. Tüketiciler ihtiyaç kredisi kullanımını sürdürürken, taşıt kredilerinde ciddi bir yavaşlama yaşandı. Bu süreçte alternatif finansman modellerine yönelim dikkat çekti.
Tasarruf finansmanı sektöründe ise hareketlilik hız kazandı. 2023 yılında 370 bin 445 olan müşteri sayısı, 2024’te 533 bin 734’e yükseldi. Aynı dönemde işlem hacmi 84 milyar liradan 335 milyar liraya çıkarak yaklaşık dört kat büyüdü.
2025 yılına gelindiğinde sektördeki müşteri sayısı 1 milyon 157 bin 958’e ulaşırken, işlem hacmi 1 trilyon 211 milyar liraya yükseldi. Sektör temsilcilerine göre, bu büyümede taşıt alımlarının payı önemli ölçüde arttı. Daha önce konut ağırlıklı olan işlemlerin yaklaşık yüzde 75’i artık taşıt finansmanına yöneldi.
BDDK verileri, taşıt kredilerindeki düşüşü net şekilde ortaya koyuyor. 29 Aralık 2023’te 95,8 milyar lira ile zirveye çıkan kredi bakiyesi, Nisan 2026 itibarıyla 45 milyar liraya geriledi. Bu düşüş, zirveye göre yüzde 53 kayba işaret ediyor.
Bankalar bazında incelendiğinde en sert daralma kamu mevduat bankalarında görüldü. Bu bankalarda taşıt kredisi hacmi son iki yılda yüzde 75’in üzerinde azaldı. Yabancı ve yerli özel bankalarda da düşüş sürerken, toplam hacim düşük seviyelerde kaldı.
Taşıt kredilerinin toplam krediler içindeki payı da geriledi. 2024’te yüzde 1,06 olan oran, 2025’te yüzde 0,6’ya, 2026’da ise yüzde 0,3’e düştü. Tüketici kredileri içindeki pay da benzer şekilde azaldı.
Sektör temsilcileri, bankacılık tarafında talep zayıflarken tüketicilerin yarısına yakınının taşıt alımlarında tasarruf finansmanı yöntemlerini tercih ettiğini belirtiyor.
Bankacılık sektöründe taşıt kredilerine yönelik regülasyonlar da talebi etkileyen faktörler arasında yer alıyor. Kredi büyümesine getirilen aylık yüzde 2 sınırı, vade kısıtları ve kredi kullanım oranlarına yönelik sınırlamalar dikkat çekiyor.
Mevcut düzenlemelere göre, taşıt kredilerinde vade süresi kredi tutarına göre 12 ile 48 ay arasında değişiyor. Ayrıca taşıt değerinin tamamı kredi ile karşılanamıyor; belirli oranlarda peşinat zorunluluğu bulunuyor.
Tasarruf finansmanı modelinde ise peşinat ve taksit koşulları daha esnek uygulanabiliyor. Bu durum, tüketicilerin alternatif finansman yöntemlerine yönelmesinde etkili oluyor.