Tarihin Gölgesindeki Tartışmalı İsim: Salih Zeki ve Everek- Develi İddiaları

Tarihin karanlık sayfalarında yer alan Salih Zeki, Everek Kaymakamı olarak anılsa da, bu iddianın doğruluğu tartışmalı. 1915'teki Ermeni olaylarından, 1920'lerde Bakü'deki esir Türklerin kurşuna dizilmesine kadar uzanan suçlamalar ve Türkiye Komünist Partisi (TKP) üyeliği iddialarıyla gündeme gelen Salih Zeki hakkında araştırma çağrıları yükseliyor. Peki, bu iddialar gerçeği yansıtıyor mu?

Tarih araştırmalarında adı sıkça tartışılan bir figür: Salih Zeki. 1915 yılında Everek Kaymakamı olarak görev yaptığı ve Ermenilere yönelik eziyetleri nedeniyle “Canavar Zeki” lakabını aldığı iddia edilen Salih Zeki’nin hayatı, pek çok belirsizlik ve tartışma barındırıyor. Ancak Develi tarihinde böyle bir kaymakamın görev yapmamış olması, bu iddiaların doğruluğunu sorgulatıyor.

2020 yılında yayınlanan bir eserde, Salih Zeki’nin, 1920 yılında Bakü’de Türk harp esirlerinin kurşuna dizilmesinde rol aldığı öne sürülüyor. Kitapta, bu olayın gerekçesi olarak Salih Zeki’nin 15 Ekim 1922 tarihli bir raporunda, esir Türkleri “Sovyetlere karşı saldırgan duygular besleyen kişiler” olarak nitelendirdiği belirtiliyor.

Ayrıca, Salih Zeki’nin Türkiye Komünist Partisi (TKP) üyesi olduğu ve 1923’te Moskova’da yapılan Komintern 3. Kongresi’nde 38 yaşında bir üye olarak kaydedildiği ifade ediliyor. Bazı kaynaklar ise onun 1940 yılında Moskova’da 57 yaşında hayatını kaybettiğini iddia ediyor.

Bu iddialar ışığında, Salih Zeki’nin Everek-Develi ile ilişkilendirilmesi ve kitabın yayınlanmasına rağmen neden bir tepki verilmediği soruları gündeme geliyor. Yerel tarih araştırmacıları, bu iddiaların doğruluğunu sorgulamak ve gerçekleri ortaya çıkarmak adına kapsamlı bir araştırma yapılması gerektiğini savunuyor. Ayrıca, kitabın yanlış bilgi içerdiği gerekçesiyle toplatılması gerektiği görüşü de dile getiriliyor.

Tarihçilerin ve ilgili kurumların bu konuda harekete geçmesi beklenirken, Salih Zeki’nin hayatı ve iddiaların doğruluğu üzerindeki karanlık perde henüz aralanmış değil.                                                                                                                                                                  Haber : Nezir Ötegen - Develi