EYT Düzenlemesi ile Emekli Sayısı Artarken, Aktif Çalışan Sayısı Düşüyor
Emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) düzenlemesi, 2023 yılı itibarıyla Türkiye'de emeklilik istatistiklerinde önemli değişiklikler yarattı. Emeklilik yaşı ortalaması düştü, emekli sayısı arttı ve aktif sigortalı sayısı azaldı. 2022'de yalnızca Sinop ve Zonguldak'ta emeklilerin sayısı aktif sigortalıları geçerken, 2023'te Balıkesir, Bartın ve Giresun da bu illere eklendi.
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verilerine göre, 2023'te yaşlılık aylığı alanların sayısı 11,5 milyon kişi ile 2 milyon artış gösterdi. Öte yandan, aktif sigortalı sayısı 26,3 milyon kişiden 25,4 milyona geriledi, bu da aktif/pasif oranının 2,01'den 1,66'ya düşmesine neden oldu.
EYT düzenlemesi, Mart 2022'de yürürlüğe girdi ve düzenlemeden faydalananlar, Nisan 2022'den itibaren emekli olmaya başladı. 2023 yılı itibarıyla SGK'nın istatistiklerine göre, yaşlılık aylığı alanların sayısı bir önceki yıla göre 2 milyon artarak 11,5 milyon kişiye ulaştı. Ölüm aylığı alanlarla birlikte toplam emekli sayısı 13,1 milyondan 15,2 milyona, kişi bazında ise 13,9 milyondan 16 milyona yükseldi. Aktif sigortalı sayısının ise 2022'de 26,3 milyonken 2023'te 1 milyon azalarak 25,4 milyon olması, aktif/pasif oranını 2,01’den 1,66’ya indirdi. Ancak, bu sayılar içinde stajyer, çırak ve kursiyer gibi prim ödemeyen kişiler de bulunmaktadır.
2023'te, emekli sayısının artması ve sigortalı sayısının azalması, SGK istatistiklerinde dikkat çekici değişikliklere yol açtı. Balıkesir, Bartın ve Giresun illeri, emeklilerin sayısının aktif sigortalıları geçtiği iller arasına katıldı. Bu illerde emeklilerin aktif sigortalılara oranı Zonguldak’ta 0,98’den 0,84’e, Sinop’ta 0,96’dan 0,85’e, Balıkesir’de 1,11’den 0,99’a, Giresun’da 1,06’dan 0,93’e ve Bartın’da ise 1,05’ten 0,93’e geriledi.
2023'te, yaşlılık aylığı bağlananların ortalama yaşı da dikkate değer bir şekilde düştü. 2022 yılında, yaşlılık aylığı alan kadın ve erkeklerin ortalama yaşı 53 iken, bu rakam 2023'te erkeklerde 49’a, kadınlarda 48’e geriledi. 4/1-a’lılardan (SSK) emekli olanların sayısı 1,9 milyon olarak kaydedildi. Yıl içinde emekli olanların ortalama yaşı 4/1-b’liler (BAĞ-KUR) için 56’dan 51’e, 4/1-c’liler (Emekli Sandığı) içinse 54’ten 52’ye düştü.
Emeklilikte Genç Yaşlar:
EYT düzenlemesi ile 8 Eylül 1999 tarihinden önce sigorta girişi olan kadınlar 38, erkekler ise 43 yaşında emekli olabiliyor. 2022 yılında 38 yaşında emekli olan kadın sayısı 150 iken, bu sayı 2023 yılında 481’e yükseldi. Erkeklerde ise 43 yaşında emekli olanların sayısı 2022’de 1.775 iken, 2023 yılında 59.583'e ulaştı.
Sosyal Güvenlik uzmanları, emekli aylıklarıyla ilgili yapılan güncellemeler ve 2025’te emekli olacakların alacağı aylıkların, 2024 yılına oranla yüzde 30 daha az olabileceği konusunda uyarıda bulundu. Emekli aylıklarının belirlenmesinde kişinin çalışma yaşamı boyunca kuruma bildirilen prim esas kazançları, prim ödeme gün sayısı ve aylık bağlama oranları dikkate alınıyor.
Bu istatistikler, Türkiye'de emeklilik sisteminin dinamiklerini değiştiren EYT düzenlemesinin etkilerini net bir şekilde ortaya koyuyor.