"Anadolu'nun İncisi Dokumacılık Yok Oluyor"
Kayseri'de derin kökleri bulunan dokumacılık ve el sanatları, günümüzün modernleşen yaşam tarzıyla birlikte unutulma tehlikesiyle karşı karşıya. Kayseri Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Zahide Şahin, geçmişten bugüne geleneksel sanatların yaşadığı değişim ve bu sanatların sürdürülebilirliği üzerine çarpıcı açıklamalarda bulundu.
"Anadolu’nun İncisi Dokumacılık Yok Oluyor"
Dr. Şahin’e göre Kayseri, özellikle dokumacılık açısından zengin bir geçmişe sahip. Bünyan halıları, Yahyalı kilimleri, Hacılar bezleri ve daha birçok dokuma türünün yüzyıllarca insanlara hem ekonomik hem de kültürel katkılarda bulunduğunu belirten Şahin, "Bünyan halılarıyla birçok kişi ev yaptırdı, çocuklarını okuttu, araba aldı, geçim sağladı. Dokuma, bu yörenin ekonomik can damarlarından biriydi," dedi. Ancak pek çok ustanın bıraktığı veya vefatıyla bu sanatların da unutulmaya başladığını ekledi.
Son semer ustası Yusuf Usta'nın vefatıyla bir dönemin kapandığını dile getiren Şahin, "Semercilik gibi birçok sanat dalında artık ustalarımızı kaybettik ve çırak yetiştirilemediği için sanatların geleceği belirsiz. Birçok zanaat dalı, teknolojinin gelişmesiyle geri planda kaldı," diyerek usta-çırak ilişkisinin azalmasından duyduğu üzüntüyü ifade etti.
El sanatlarının sadece ekonomik bir araç değil, aynı zamanda kültürel bir anlatı platformu olduğunu söyleyen Dr. Şahin, İncesu yöresinde araştırdığı dizliklerin hikayesini paylaşarak Anadolu insanının zenginliğini vurguladı: “Havva teyze sandığından özenle çıkardığı çarpana dokumalarını anlattı; o ilgi ve değer bana çok dokundu. Anadolu insanının zenginliği, sanata yaklaşımında yatıyor.”
Kayseri’nin Sindelhöyük Mahallesi’ndeki hasır dokumacılığı ve bitkisel örücülük geleneği de röportajda önemli bir yer tutuyor. Sultan Sazlığı’ndan toplanan sazların hasır dokumacılığında nasıl değerlendirildiğini anlatan Şahin, bu geleneğin de giderek yok olduğunu söyledi: "Eskiden saz dokumaları her evin vazgeçilmeziydi. Artık kadınlar hasır dokumuyor; geçmişin izleri taraklar ve tezgahların depolarda unutulmuş haliyle yaşıyor."
Bu geleneksel malların ekonomik değerinin altını da çizen Şahin, yöredeki sazların ihracatının da önemli bir gelir kaynağı oluşturduğunu ekledi.
Dr. Şahin, Kayseri’nin el sanatlarına ve dokuma geleneklerine hak ettiği değerin verilmediğine dikkat çekti. Bir dokuma müzesinin şehre kazandırılması gerektiğini belirten Şahin, “Kayseri’nin geçmişte dokuma ustalarına ve zengin çeyiz geleneğine sahip çıkılmalı. Geleneksel dokumaların hikâyesinden başlayan, canlı bir atölyesi ve hediyelik eşya köşesi olan kapsamlı bir müzeye ihtiyacımız var,” dedi.
Modern Hayata Sanatsal Dokunuş
El sanatlarının günümüz koşullarıyla nasıl buluşturulabileceği üzerine öneriler de sunan Şahin, "Eskiden duvarlara asılan kilimler bugün modern bir çantanın motifi olabilir. Geleneksel motiflerle güncel sanatı birleştirmek, kültürümüzü yaşatmanın anahtarı," diyerek sanatların modern hayata taşınmasının önemini vurguladı.
Dr. Şahin, yerel halkın kültürel mirasına daha fazla sahip çıkması gerektiğini söyledi. "Antika pazarlarıyla kültürel değerlerimiz yok olup gidiyor. Elimizde olanları koruyarak gelecek nesillere aktarmayı başarabiliriz. Kayseri’nin zengin kültürü, özellikle el sanatları, bu anlamda ulusal bir değer," diyerek hem bireylere hem de devlet kurumlarına çağrıda bulundu.
Kayseri’nin geleneksel dokumacılığı başta olmak üzere unutulmaya yüz tutmuş tüm el sanatlarının korunması ve sürdürülebilirliğin sağlanması, şehrin kültürel dokusunu yaşatmak adına kritik önem taşıyor.